Przeszłość na nowo odkrywana i... kradziona zmarłym

Jarosław Reszka
Jarosław Reszka
Z pamięcią trzeba obchodzić się delikatnie i ostrożnie
Z pamięcią trzeba obchodzić się delikatnie i ostrożnie
Maria Stiepanowa, rosyjska poetka, eseistka i dziennikarka, miała 45 lat, gdy ukończyła gruby tom „Pamięci pamięci”, ale zaprezentowała w nim dojrzałość i erudycję sędziwego profesora historii literatury.

W książce licznie pojawiają się nawiązania do tak znanych rosyjskich twórców, jak Osip Mandelsztam czy Marina Cwietajewa, lecz subtelnej analizy doczekały się też dokonania twórców mniej znanych. Na przykład Charlotty Salomon, niemieckiej Żydówki, ofiary Auschwitz. Stworzyła ona imponujące dzieło, łączące literaturę, malarstwo i muzykę, które przetrwało czas Zagłady. A jest tak obszerne i złożone, że nie ma na świecie muzeum, które mogłoby wyeksponować to dzieło w całości.

Wycieczki w okolice sztuki to tylko jeden z kierunków podróży, w które zabiera czytelników Stiepanowa. Równie ważne jest dla niej poznawanie dziejów swej rodziny na podstawie pamiątek zachowanych w babcinych szufladach. Autorka opisuje je bardzo plastycznie, z niezwykłym wdziękiem i analitycznym zacięciem.

Jest przeciwniczką współczesnej mody na vintage, która, jej zdaniem, jest pospolitą kradzieżą przeszłości, kiedyś należącej do konkretnej osoby:

„Domy, łóżka, ubranie, pantofle i kapelusze, wszystko to, co obrzydło współczesnym, zanim zdąży zbutwieć, napełnia się nową, pozagrobową wyrazistością - pisze Stiepanowa. - Przyjemność z tak zwanego vintage na tym chyba właśnie polega: nie wchodzimy w minione życie na równych prawach, tylko włazimy tam, jak dziewczynka do szafy mamy, dobrze wiedząc, że bierzemy cudze. Im bardziej teraźniejszość gra w dawne czasy, tym bardziej stają się one obce, tym głębiej schodzą na dno, gdzie już niczego nie można rozróżnić”.

W żyłach autorki również płynie żydowska krew. Jej przodkowie na przełomie XIX i XX wieku byli nieźle sytuowanym inteligentami - lekarzami, inżynierami, prawnikami czy oficerami wojska. Nie było wśród nich wybitnych jednostek, ale Stiepanowa pisze o tym bez zażenowania. Opowieść o ich losach, pokazana przez pryzmat niezbyt wyraźnych zdjęć czy korespondencji, która zachowała się tylko we fragmentach, pozwala prześledzić trudne losy rosyjskiej inteligencji krótko przed rewolucją październikową, aż do niemal współczesnych czasów.

Nie jest to łatwa lektura, wymaga skupienia i wrażliwości. Dla tych jednak, którzy lubią inteligentne odkrywanie zwykłej historii, nie tej poświęconej wojnom i przywódcom mas, będzie to fascynująca książka. Nie bez powodu „Pamięci pamięci” w 2017 roku, roku jej wydania w Rosji, została okrzyknięta przez krytyków najważniejszą rosyjską książką ostatniego dziesięciolecia.

Słowa uznania należą się również tłumaczce „Pamięci pamięci”, dzięki której także w polskim przekładzie esej Marii Stiepanowej zachował stylistyczną lekkość i urodę.

Maria Stiepanowa, Pamięci pamięci, Wyd. Prószyński i S-ka, Kraków 2020.

Spod Ekranu. 365 recenzja wideo

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3