Nowy, piękny bydgoski park Witosa stoi na... trumnach

Wojciech Mąka
Wojciech Mąka
Park WitosaPark Witosa
Park WitosaPark Witosa Filip Kowalkowski
W czasie ostatnich prac remontowych w parku im. Witosa w Bydgoszczy budowlańcy wydobyli kilka trumien - wspomina nasz Czytelnik. Miasto przygotowuje się do prac przy odnowieniu tego dawnego cmentarza. Musi się liczyć ze znalezieniem ludzkich szczątków.

- Sam widziałem jak w czasie remontu muszli w roku 1989, wykonując kanalizację, wykopano kilka całych trumien nieusuniętych w czasie likwidacji nekropolii - wspomina pan Bogumił (nazwisko do wiad. red.). - Chyba ich jeszcze trochę zostało...

Najstarszy cmentarz

Park Ludowy im. Witosa założono na początku lat 50. ub. wieku na terenie dawnego reprezentacyjnego cmentarza staroewangelicko-unijny przy ul. Jagiellońskiej. Był to najstarszy bydgoski cmentarz ewangelicki - otwarto go w 1778 r. Powstał na łące za ogrodami klasztornymi zakonu Klarysek. Kaplicę cmentarną zbudowano sto lat później - była ona niezbędna z powodu coraz większej liczby chowanych tu osób, m.in. żołnierzy z bydgoskiego garnizonu.

Po trzech latach

Nekropolia była czynna jeszcze w latach wojny. Decyzja o jego likwidacji zapadła w 1949 r. Trzy lata później zadanie było już wykonane. Niewielką część zwłok - kilkanaście, może kilkadziesiąt - ekshumowano na cmentarz przy ul. Zaświat, reszta pozostała w ziemi. Nagrobne płyty i pomniki znakomicie przydały się jako tani materiał budowlany.

Jeszcze leżą

Ostatnia z ekshumacji miała miejsce w 1956 roku, kiedy budowano muszlę koncertową i widownię amfiteatru. To akurat niemalże centrum tego cmentarza, który sięgał północną granicą aż do obecnej ulicy Markwarta.

- Ekshumacje cmentarzy żydowskich i ewangelickich w tamtych latach przeprowadzano wyjątkowo niechlujnie - mówi prof. Marek Jeleniewski.

- Według mojej wiedzy i z dokumentów, które posiadam, dotyczy to wszystkich jedenastu cmentarzy ewangelickich znajdujących się w granicach miasta. Jestem przekonany, że wbijając łopatę przy ul. Siedleckiej, niedaleko ronda Maczka bez trudu coś znajdziemy. To, co zrobiono z cmentarzem żydowskim na Błoniu to już całkowite barbarzyństwo...

Prof. Jeleniewski zauważa, że najbardziej „humanitarnie” postąpiono z tym cmentarzami, które jeszcze zostały, bo nic na nich nie zbudowano. - A są takie - mówi. - Pamiętam, jak jeszcze w latach 70. były plądrowane. Jestem prawie na sto procent przekonany, że na terenie obecnego parku im. Witosa znajdują się szczątki, których na początku lat 50. po prostu nie ekshumowano...

Przypomnieć to miejsce

- Warto się zastanowić głębiej nad wykorzystaniem tej oazy zieleni zlokalizowanej w centrum miasta. Moim zdaniem, trzeba przypomnieć bydgoszczanom, jakie to jest miejsce. Pochowani na tym cmentarzu zostali znakomici mieszkańcy naszego miasta, obywatele którzy zbudowali to miasto, którym się tak dzisiaj szczycimy - uważa pan Bogumił.
Warto zaznaczyć, że cmentarz ten był miejscem pochówku wielu znanych bydgoszczan. To np. Joanna von Rosenberg-Gruszczyńska, kupcy i przemysłowcy z rodzin Gamm, Peterson, Blumwe, Kolwitz. Tutaj także leżał Carl von Wissman, założyciel Towarzystwa Upiększania Miasta.

„Uwypuklą walory”

Bydgoski Urząd Miasta jeszcze w tym roku chce rozpocząć prace nad koncepcją odnowienia Parku Ludowego im. Witosa.
Po rewitalizacji teren ma być miejscem, z którego chętnie będą korzystać bydgoszczanie bez względu na wiek - zaznaczają urzędnicy. Projektanci muszą „uwypuklić wszelkie istniejące walory terenu od historycznych po przyrodnicze, zaakcentować rolę parku jako części składowej zielonej osi Śródmieścia:” - czytamy w oficjalnej ratuszowej informacji. Ma tu być ścieżka zdrowia, plac zabaw, siłownia plenerowa i wybieg dla psów. Zmodernizowana ma być górka saneczkowa, tak by mogła pełnić również inne funkcje latem.

Obowiązkowo badania

Ratusz zwraca uwagę, że śladów po ekshumacjach trzeba szukać już w archiwach, a żaden z urzędników tych czasów nie pamięta. - Dziś również obowiązują inne przepisy regulujące przeprowadzanie ekshumacji i kwestie lokowania terenów zielonych w miejscach dawnych cmentarzy - mówi Anna Strzelczyk-Frydrych z Biura Obsługi Mediów UM.

Park leży na terenie objętym ochroną konserwatorską. - Tym samym ustalony został obowiązek uzgodnienia zamierzonych robót ziemnych z właściwym konserwatorem zabytków oraz przeprowadzenia przed ich rozpoczęciem badań archeologicznych - podkreśla Strzelczyk-Frydrych.ą

Wideo

Komentarze 18

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

J
Jacuchol1971

Ja też się tam wychowałem i pamiętam dokładnie jak ludzkie kości leżały po remoncie muszli koncertowej

m
mysliciel

durna pyda jestes.katolicy czy komuchy to zrobili?

a
az

Knajpa może być?

i
isek

Mysle ze dobrze sie stało ze zamiast cmentarza jest tam ten piekny Park, najwiekszy z bydgoskich parkow w Centrum. Trzeba tylko zburzyc muszlę koncertowa I bedzie git.

k
kontosek

Jaki szacunek dla kogo? To byly faszystowskie Szwaby!

d
d

ten park nazywano "parkiem sztywnych" teraz już wiadomo dlaczego

m
mariola

słuszna decyzja park jest piękny tylko zaniedbany cudowne stare drzewa ,klimatyczne alejki 25 lat temu park tętnił życiem teraz jest pusto coś się zadziało że park poszedł w zapomnienie mało się działo a szkoda, fontanna która szpeci i muszla koncertowa dewastowana szkoda ale jest nadzieja

P
Pitupitu

To robiła władza a to byli komuniści zajadli wrogowie jakiejkolwiek religii więc chybione myśl...

w
wybe

Do Lethalin. To Polska nie jest od 1050 lat katolicka w 95% ?

b
bebo

Gdy w czynie społecznym młodzież kopała doły pod fundamenty Pałacu Młodzieży, też znaleziono masę ludzkich szczątków, czaszek i kości, którymi młodzi rzucali i w końcu zgarnięto je na stos. Żadnego szacunku dla zmarłych.

c
cc

w latach 90 za mlodego jak przesiadywalismy w tym parku praktycznie codziennie lezal taki duzy glaz od dolu plaski.odwrucilismy go i okazalo sie ze w kamieniu jest zamontowana plyta nagrobna na nazwisko Anna Miller zm.1889 do dzis pamietam takze troche ten glaz z plyta troche polezal.

b
bdg33

to byl cmentarz niemiecki ewangelicki.takze lrzy tam najwiecej niemcow.

A
ABC

Kamień stoi przy parku Witosa, na rondzie Maczka też. Warto czasem się rozejrzeć.

L
Lethalin

Cmentarz usunięto w latach 1951-52. Jaki wpływ na tę decyzję mieli katolicy? To był czas stalinizmu, jego apogeum. Zwalanie na katolików tego zdarzenia jest barbarzyństwem niewątpliwie i zwykłą manipulacją, ale obliczoną na tych mniej rozgarniętych. Sama likwidacja cmentarza, czy jego przeniesienie nie jest czymś bezwzględnie złym. Problem z "Parkiem Sztywnych", jak i wieloma innymi cmentarzami niemieckimi, czy żydowskimi w Polsce, powstał tylko dlatego, że zrobiono to b. niestarannie i pozostawiono masę ludzkich szczątków w ziemi. To było barbarzyństwo, ale obarcza raczej twoich współwyznawców.

T
TorTor

Tylko w Bydgoszczy można robić park i konceryt na szczątkach ludzi zmarłych :/ Takie miasto :/

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3