Życie w rytmie snu

Tadeusz Oszubski
Rozmowa z dr hab. n. med. MAŁGORZATĄ TAFIL-KLAWE, kierownikiem Katedry Fizjologii Collegium Medicum UMK w Toruniu, prorektorem ds. Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy.

Sów i skowronków jest w społeczeństwie po ok. 10-15 proc. Sowy są aktywne w nocny, skowronki o świcie. Najwięcej jest typów pośrednich - najłatwiej przystosowują się do zmian rytmu snu i czuwania.

Rozmowa z dr hab. n. med. MAŁGORZATĄ TAFIL-KLAWE, kierownikiem Katedry Fizjologii Collegium Medicum UMK w Toruniu, prorektorem ds. Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy.

Na ile ważny dla dobrego funkcjonowania człowieka jest regularny sen?

<!** Image 2 align=right alt="Image 38654" sub="Nowe technologie pozwalają badać procesy zachodzące podczas snu">Jest bardzo ważny. Gdy śpimy w naszym organizmie zachodzą istotne procesy. Przede wszystkim następuje ogólna regeneracja. Poza tym, żyjąc - stale czegoś się uczymy, a w trakcie snu zapamiętujemy te nowe doświadczenia. Jeśli czegoś się nauczymy, to ślady pamięciowe muszą się utrwalić, aby powstała pamięć trwała. Można powiedzieć, że tylko dlatego żyjemy, że jesteśmy w stanie się uczyć, a tym samym przystosowywać do zmiennych warunków otoczenia. Musimy się uczyć, aby przetrwać w środowisku. Ten truizm już dzisiaj dotyczy nie tylko człowieka, ale wszystkich gatunków.

Polacy podobno źle sypiają. Co jest tego przyczyną?

Dotyczy to nie tylko Polaków. Jest to powszechny i pogłębiający się proces deprywacji snu w społeczeństwach krajów rozwiniętych. Wpływa na to tempo życia, wzrost wymagań i oczekiwań, które są nam stawiane, i które sami sobie stawiamy. Japończycy znaleźli na to sposób - krótkie drzemki w ciągu dnia w dowolnym miejscu - inemuri.

Czy w warunkach wielkomiejskich, gdy ludzie pracują zarówno w nocy, jak i w dzień, zegar biologiczny człowieka funkcjonuje tak jak u naszych przodków żyjących wśród natury?

Funkcjonuje tak samo jak przed wiekami, tylko że my tego zegara nie słuchamy i nie zasypiamy „z kurami”. W średniowieczu na pracę nocną wymagane były specjalne zezwolenia, np. przy produkcji wina przed ważnym świętem. Dopiero w czasach I wojny światowej, w związku z rozwojem przemysłu zbrojeniowego, wprowadzono pracę nocną. Wcześniej zresztą właścicielom warsztatów czy manufaktur nie opłacało się, aby ich pracownicy niestarannie szyli, np. buty, przy sztucznym świetle. Obecnie, w efekcie rozwoju technologicznego, sprawy mają się inaczej. Nadal jednak podlegamy tym samym prawom co niegdyś, np. uwarunkowaniom takim jak noc i dzień, rytmowi pór roku. Dzisiejsze problemy ze snem są, m.in., wynikiem desynchronizacji pracy organizmu.

Niektóre osoby dobrze znoszą pracę w nocy, inne po zmroku nie są efektywne. Dlaczego?

<!** reklama>Ludzi możemy podzielić na 3 grupy, pod względem tzw. chronotypu biologicznego: sowy, skowronki i typy pośrednie. Tych ostatnich jest najwięcej i one najłatwiej przystosowują się do zmian rytmu snu i czuwania. Sów i skowronków jest w społeczeństwie po ok. 10-15 proc. Sowy wolą być aktywne w godzinach nocnych, skowronki o świcie. Tacy ludzie są bardzo nieszczęśliwi, kiedy każe im się żyć inaczej. Zwykle też uprawiają zawód, który pozwala im na pewną dowolność w wyborze godzin aktywności zawodowej.

Gdzie mieści się nasz wewnętrzny zegar biologiczny?

W centralnym układzie nerwowym znajduje się ośrodek będący oscylatorem rytmu biologicznego. Wpływa on na pracę całego organizmu, bo właściwie wszystkie funkcje organizmu przebiegają cyklicznie, np. praca serca, regulacja temperatury związana z metabolizmem czy cykliczne uwalnianie hormonów.

Biorytmy, czyli naturalny rytm biologiczny człowieka, trwają podobno od dnia narodzin. Czy oznacza to, że wszyscy ludzie urodzeni w tym samym dniu żyją w identycznym rytmie?

Nie. Tu też geny mają dużo do powiedzenia. Duży wpływ na rytmy biologiczne dziecka ma zachowanie matki w okresie ciąży. Prawdopodobnie ukształtowanie naszego chronotypu następuje już w okresie płodowym, np. dzieci matek aktywnych w porze nocnej są raczej sowami.

Jest Pani autorką książek o chrapaniu. Co wywołuje te niechciane nocne koncerty?

Zwykle ludzie chrapią, bo mają dodatkowe opory (zwężenia, utrudnienia przepływu powietrza) w górnych drogach odechowych. Jeśli te zwężenia są inne niż fizjologia każe, mamy np. powiększone migdały, krzywą przegrodę nosową czy cierpimy na katar, to takie zmiany powodują wibracje powietrza i efekty akustyczne, czyli chrapanie.

Jak walczyć z chrapaniem?

Najwięcej osób śpi na wznak i zwykle to one chrapią, ale są też ludzie chrapiący w każdej pozycji. Chrapanie to cecha człowieka. Oprócz nas chrapią tylko zwierzęta o krótkich pyskach, np. rasowe koty. Chrapanie chrapiącemu nie przeszkadza, za to może być dokuczliwe dla „współspacza” Chrapią i mężczyźni, i kobiety, szczególnie osoby puszyste, bo tkanka tłuszczowa odkłada, także zwężając drogi oddechowe. W przypadku skrzywionej przegrody nosowej pomaga operacja, a w przypadku chrapania związanego z nadwagą, najlepiej... schudnąć.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3