Niezapomniany bydgoski „Jedynak”. Co tam kiedyś było?

Krzysztof BłażejewskiZaktualizowano 
Tomasz Czachorowski
Nie był pierwszym w naszym mieście tzw. domem towarowym, czyli prekursorem powszechnych dziś galerii handlowych. Jednak przez niemal cały XX wiek był najbardziej znanym „towarniakiem” w mieście. Czy to jako BeDeTe, Pedet czy „Jedynak”.

Dom towarowy na rogu Gdańskiej i Dworcowej służył wielu pokoleniom bydgoszczan. Zaglądali tu często w poszukiwaniu wielu niezbędnych w każdym gospodarstwie domowym przedmiotów. Dziś jest dla nich, poza częścią parteru, niedostępny.

„Kaufhaus” po bydgosku

Najstarszy dom towarowy w Bydgoszczy, a właściwie „skład towarów wszelakich” powstał na Starym Rynku, w posesji numer 3. W 1902 roku założyli go do spółki dwaj Polacy, Siuchniński i Stobiecki, należący wówczas do najmajętniejszych mieszkańców miasta. Najkrócej ujmując, ich sklep proponował towary z różnych branż, co wcześniej było uważane za niewłaściwe, gdyż panowało przekonanie, że ludzie chcą kupować materiały u bławatnika, torby u kaletnika, a futra u kuśnierza. Eksperyment się powiódł.
Na skutek dobrej koniunktury gospodarczej bydgoszczanie na przełomie XIX i XX stulecia bogacili się, dawne skromne składy i hurtownie przestały wystarczać. Niebawem powstały kolejne domy towarowe w Bydgoszczy.

W 1911 roku u zbiegu ulic Gdańskiej i Dworcowej, na parceli zajmowanej wcześniej przez budynek hotelowy należący do rodziny Pawlikowskich, powstał bardzo nowoczesny jak na owe czasy budynek, pierwszy w naszym mieście gmach o konstrukcji żelbetonowej z przeznaczeniem na wielkich rozmiarów dom towarowy. Budynek może podobać się i dziś. Szczególnie interesująca jest dzielona wertykalnymi lizenami elewacja w górnych kondygnacjach budynku, filarowy portyk i wieńczące go rzeźby Afrodyty, Eris, Hery i Ateny.

Zanim nadeszły hipermarkety. Tak handlowano w Bydgoszczy [zo...

Inwestorem była żydowska rodzinna firma Conitzer und Soehne, a projektantem znany berliński architekt Otto Walther. Uroczyste otwarcie nowego „Kaufhausu”, wzorowanego na powstających jak grzyby po deszczu takich sklepach w Berlinie, miało miejsce 4 października 1911 roku, niecałe trzy lata przed wybuchem I wojny. Przez ten czas stał się najbardziej obleganym przez bydgoszczan sklepem w całym mieście.

„Kawiarnia z koncertem”

Po powrocie Bydgoszczy do Polski, w 1920 roku, budynek został wykupiony przez dwóch Polaków: Władysława Maciejewskiego i Tadeusza Kentzera. Sklep otrzymał nazwę Bydgoski Dom Towarowy, znany był powszechnie „Be-De-Te”. Sprzedawano w nim ogromne ilości towarów podzielonych na kilkanaście działów. Oto one według ówczesnej nomenklatury: jedwabie, towary wełniane i bawełniane, konfekcja damska i męska, futra, artykuły męskie i damskie, bielizna, towary krótkie, obuwie, dywany, firany, kołdry i zabawki dla dzieci.

„Wspaniałe wystawy, częste urządzanie rewji mód, karuzeli dla dzieci, doborowy personel, niskie ceny zjednały temu przedsiębiorstwu liczną klientelę i zapewniają mu pomyślny rozwój” - napisano w publikacji wydanej z okazji dziesiątej rocznicy powrotu Bydgoszczy do macierzy. „Be-De-Te należy do największych domów towarowych Rzeczpospolitej, a dla uprzyjemnienia klienteli pobytu w nim, firma urządziła na drugiem piętrze swego kolosalnego budynku kawiarnię z nader miłym koncertem”.

W 1945 roku stacjonujący w budynku żołnierze Armii Czerwonej wzniecili, tak jak w Teatrze Miejskim, pożar. Ogień strawił dach, konstrukcja jednak ocalała. W 1947 roku po odbudowie, PSS „Społem” umieściło tam biura i magazyny. Dwa lata później budynek przejęło państwowe przedsiębiorstwo „Powszechne Domy Towarowe”, przywracając funkcję handlową.

Mosty i wiadukty w Bydgoszczy. Tak je budowano. Zobacz archi...

Hitem - pokazy mody

1 kwietnia 1950 roku odbyło się uroczyste otwarcie nowego Pe-De-Te, który służyć miał „światu pracy”. Przez wiele lat było to miejsce, gdzie najchętniej kupowano w Bydgoszczy odzież, obuwie, materiały, a także sprzęt AGD i artykuły wyposażenia mieszkań. Były tutaj w czasach deficytu towarów - łatwiej dostępne niż gdzie indziej.

Pod koniec lat 60. XX wieku PDT przekształciło się w Domy Towarowe „Centrum”. Wówczas bydgoski dom zyskał nazwę „Jedynak”. Budynek przeszedł lifting, zmieniono wystrój wnętrz, zwiększyła się liczba stoisk. Hitami stały się pokazy mody - prezentowaną konfekcję można było kupić od razu, a także „tygodnie”, podczas których nabyć można było niedostępne gdzie indziej w Bydgoszczy artykuły importowane z krajów tzw. demokracji ludowej.

DT „Centrum” upadły wraz z przemianami lat 90. Na parterze dawnego „Jedynaka” otwarto pierwszy w mieście empik. Teraz dla klientów pozostał jedynie „Rossmann”.

Dojrzalsi, odcinek 5:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3