Najpiękniejsze irysy do ogrodu. Zobacz, jakie wybrać, jak je uprawiać i jakie mają właściwości

Katarzyna Laszczak
Katarzyna Laszczak
Irysy mają bardzo dużo gatunków i jeszcze więcej odmian. Mogą kwitnąć od wczesnej wiosny do lata. Zobacz, jakie warto posadzić.
Irysy mają bardzo dużo gatunków i jeszcze więcej odmian. Mogą kwitnąć od wczesnej wiosny do lata. Zobacz, jakie warto posadzić. Capri23auto (pixabay.com)
Irysy to wyjątkowo piękne rośliny. Mają też kilka ciekawych gatunków. Podpowiadamy, jakie irysy (kosaćce) warto posadzić i jakie warunki trzeba im zapewnić.

Irysy (kosaćce) to popularne i lubiane kwiaty. Jednak najczęściej kojarzymy tylko jeden ich gatunek, czyli irys bródkowy. Jednak te rośliny mają znacznie więcej gatunków i odmian. Różnią się kolorami, wielkością, a także terminem kwitnienia. Poznajcie świat irysów.

Irysy kłączowe i cebulowe

Irysy można podzielić na dwie duże grupy, w zależności od tego, jak wyglądają ich części podziemne. Są to irysy kłączowe, do których należą np. popularne irysy bródkowe, a także syberyjskie oraz żółte. Tworzą one podziemne, spichrzowe kłącza. Drugą grupą są irysy cebulowe, takie jak np. irysy żyłkowane, holenderskie, bucharskie.

Zobaczcie gatunki irysów, które warto mieć w ogrodzie

Irysy o kwiatach jak tęcza

Irysy mają bardzo dużo gatunków, wiele z nich rośnie dziko w Europie. Występują również w Polsce (np. irys żółty, bezlistny, syberyjski), jednak najbardziej rozpowszechnione są w rejonie Morza Śródziemnego. Słowo „irys” oznacza po grecku tęczę. Iris to również imię greckiej bogini tego zjawiska. Nazwy tej używano już w starożytności. Jak pisze Dioskurydes (grecko-rzymski lekarz żyjący w I wieku n.e.):

irys został tak nazwany z powodu swego podobieństwa do tęczy na niebie

Rzeczywiście kwiaty różnych odmian irysów mienią się kolorami, a nawet pojedyncze kwiaty rzadko ograniczają się do jednej barwy. Kwiaty irysów mają po sześć płatków, z czego trzy wewnętrzne są wniesione, a trzy zewnętrzne – opadają w dół. Właśnie te opadające są często wielobarwne i pokryte różnymi wzorami, choć u niektórych odmian kolorowe są wszystkie.

Właściwości i wykorzystanie irysów

Obecnie irysy kojarzą się przede wszystkim z roślinami ozdobnymi. Jednak irysy mają dość bogatą historię i ciekawy zakres wykorzystania.

Polecamy też:

Irysy do produkcji perfum

Kłącza irysów były używane do produkcji perfum i to już w okresie 2100–1900 p.n.e. na Krecie. Znaleziono pochodzące z tego okresu pozostałości oleju irysowego. Informacje o używaniu kłączy irysów pojawiają się także w nieco późniejszych zapisach pochodzących z mykeńskich pałaców na lądzie greckim (ok. 1200 p.n.e.). Irysowe perfumy były popularne także m.in. w antycznej Grecji i Rzymie – pisze o nich np. Teofrast i Pliniusz Starszy.

Korzeń irysa należy poddać odpowiedniej obróbce, aby uzyskać z niego aromat, który w dodatku jest najsilniejszy dopiero po kilku latach. W perfumiarstwie wykorzystuje się przede wszystkim kłącza irysów bródkowych, a także bladych (Iris pallida) oraz Iris florentina. Zapach przypomina aromat fiołków.

Obecnie kłącza irysów i kwiaty są wykorzystywane do barwienia i aromatyzowania niektórych alkoholi (np. dżin Bombay Sapphire).

Zobaczcie gatunki irysów, które warto mieć w ogrodzie

Kosmetyczne i lecznicze właściwości kosaćców

Olejek z irysów wykorzystuje się także w kosmetyce. Działa m.in. nawilżająco, odżywczo, przeciwtrądzikowo, a także rozjaśnia cerę.

Kłącza niektórych irysów wykorzystywano także leczniczo. Ich właściwości doceniano już w starożytności. Dioskurydes polecał je m.in. na kaszel, nasennie, a także zewnętrznie do leczenia wrzodów i trudno gojących się ran. Obecnie w ziołolecznictwie wykorzystuje się m.in. irys żółty, bródkowy i blady. Mają one dość szeroki zakres zastosowania – przy schorzeniach układu oddechowego, pokarmowego, moczowo-płciowego, mięśni, stawów. Trzeba jednak zachować ostrożność i nie stosować ich na własną rękę, szczególnie irysa żółtego, który w nieodpowiednich dawkach jest trujący.

Irysy w sztuce

Warto też wiedzieć, że popularna harcerska lilijka oraz stylizowane lilie, które pojawiały się np. w herbach francuskich królów (fleur-de-lis), wcale nie muszą być liliami, ale właśnie przedstawieniem irysów. Ten znak występuje również w herbach polskich miast, m.in. Bielska-Białej (a dokładniej – to część herbu Bielska) oraz Nysy.

Irysy występowały też jako motyw w malarstwie, np. van Gogh, poza słynnymi słonecznikami, namalował wcale nie gorsze irysy (obraz przedstawiający te kwiaty na rabacie sprzedano w 1987 r. za 53,9 mln dolarów).

Bez względu na dodatkowe zastosowania, kosaćce pozostają pięknymi kwiatami ogrodowymi. Zobaczcie gatunki irysów, które warto mieć w ogrodzie. Przedstawiamy je w kolejności kwitnienia.

Okazje

Zobacz zabawki do wody dla dzieci

kup najtaniej

Kontext

Pistolet na wodę pompka broń wodna 41cm

16,06 zł

kup najtaniej

Simba

Simba Big Aquaplay Megalockbox Water Toy

287,61 zł

kup najtaniej

Mega Creative

Mega Creative Gra Wodna 474329

4,96 zł

kup najtaniej

Godan

Gemar Balony Bomby wodne 100szt PT20

4,24 zł

kup najtaniej

Bestway

Bestway Ślizgawka Wodna 488cm (52326)

47,51 zł

kup najtaniej

Artyk

Artyk Pistolet Na Wodę

33,99 zł

kup najtaniej

Little Tikes

Little Tikes Wodna Zabawka Z Piłeczkami 648496

249,00 zł

kup najtaniej

Artyk

Artyk Dmuchany Pistolet Na Wodę Edu&Fun

24,63 zł

kup najtaniej

Intex

Intex Tor Wodny Racing Fun 561X119X76Cm

592,94 zł

kup najtaniej

Noname

Dmuchany Flamiing 110X90cm 35036

61,97 zł

kup najtaniej

Mega Creative

Mega Creative Pistolet Na Wode 28X19X5 9881A B/C108

12,53 zł

kup najtaniej

Swede

Swede Kaczka Nakręcana

8,50 zł

kup najtaniej

Artyk

Artyk Dmuchany Pistolet Na Wodę Edu&Fun

24,63 zł

kup najtaniej

Ses Creative

Ses Creative Kreatywna Zabawa Stać W Mega Bańce

95,48 zł
Materiały promocyjne partnera
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wyższy podatek od nieruchomości od 2023 roku - video flesz

Materiał oryginalny: Najpiękniejsze irysy do ogrodu. Zobacz, jakie wybrać, jak je uprawiać i jakie mają właściwości - e-Ogródek

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na expressbydgoski.pl Express Bydgoski
Dodaj ogłoszenie