11 listopada 1918 r. Bydgoszczanie nie mieli pojęcia, co dzieje się w Warszawie

Krzysztof Błażejewski
Krzysztof Błażejewski
Uroczystości z okazji powrotu Bydgoszczy do Polski odbyły się 20 stycznia 1920 roku na Starym Rynku.
Uroczystości z okazji powrotu Bydgoszczy do Polski odbyły się 20 stycznia 1920 roku na Starym Rynku. Archiwum
Udostępnij:
Dzień 11 listopada przez pierwsze lata odrodzonej Rzeczypospolitej kojarzył się przede wszystkim z podpisaniem kapitulacji Niemiec wobec Ententy. Bydgoszczanom przez długie lata data ta nie kojarzyła się z niczym. W naszym mieście przedwojenni polscy mieszkańcy wspominali daty o dzień, dwa wcześniejsze, kiedy to w Bydgoszczy działy się rzeczy naprawdę ważne...

Zobacz wideo: Teatr Kameralny w Bydgoszczy. Jak prezentuje się po remoncie?

9 listopada 1918 roku, gdy w Niemczech na wieść o klęsce na frontach wrzało, abdykował cesarz Wilhelm II. W tym samym dniu w Bydgoszczy grupa żołnierzy miejscowego garnizonu dokonała nieudanego zamachu na życie komendanta - gen. Krausego.

Następnego dnia wojsko pod czerwonymi sztandarami przedefilowało ul. Gdańską, by na „masówce” utworzyć radę żołnierską. 11 listopada powstała w naszym mieście także rada robotnicza, by reprezentować ludność cywilną, a następnie doszło do połączenia się w Radę Robotniczo-Żołnierską. Reprezentowała ona, mimo iż w jej składzie znalazło się kilku Polaków, interesy Niemców, stąd już 16 listopada powstała 38-osobowa Polska Rada Ludowa na miasto Bydgoszcz z dr. Janem Bizielem na czele.

Wspomnienia tych zdarzeń przez długi czas były żywe w pamięci bydgoszczan. 9 listopada 1919 roku, gdy wiadomo już było, że Bydgoszcz wejdzie w skład państwa polskiego, „Dziennik Bydgoski” we wstępniaku zatytułowanym „W rocznicę rewolucyi” stwierdzał:

Dzień 9 listopada będzie w historyi naszej dniem pamiętnym po wsze czasy. W tym bowiem dniu 1918 r. Polska zrzuciła jarzmo ciemięzcy, które 150 lat nieomal dźwigała (...) Wolność Polski zrodziła się z rewolucyi niemieckiej

Żołnierski pochód

Nie można się dziwić w tej sytuacji, że o zdarzeniach z 11 listopada 1918 w Warszawie i innych miastach Polski centralnej nawet nie wspominano. Podobnie było przez szereg następnych lat. W 1920 r. wydanie „Dziennika” na 11 listopada zdominował temat „gorszących awantur” w Sejmie, a także wyborów na Litwie Środkowej, w 1921 roku pisano przede wszystkim o wyborach do Rady Miejskiej Bydgoszczy.

11 listopada 1922 roku łamy „Dziennika Bydgoskiego” zajęte były informacjami o niedawnych wyborach do Sejmu i zbliżających się - do Senatu. Pisano też o „wielkich uroczystościach z okazji rocznicy zawieszenia broni w Paryżu, Brukseli, Londynie i Waszyngtonie”, rok później znalazło się jednak miejsce i na okolicznościowy materiał pt. „Piąta rocznica wybuchu rewolucji w Bydgoszczy”. Wspominano w nim, że wieści o załamaniu się frontu bułgarskiego i austriackiego, ucieczce Wilhelma II i gen. Ludendorffa, zmianie ustroju Niemiec i tworzeniu się rad żołnierskich „wręcz przygniatały swoją doniosłością. Ludność niemiecka była przygnębiona, polska zaś z radością przyjmowała każdą wiadomość o rozkładzie potęgi niemieckiej.”

Gazeta przypominała w skrócie przebieg wydarzeń: najpierw rozejście się po mieście 10 listopada 1918 r. wieści o buncie w wojskach lotniczych stacjonujących w Bydgoszczy i wybraniu tam rady. W ślad za nimi poszły i inne oddziały. Zebranie delegatów rad odbyło się w ujeżdżalni nowych koszar przy Gdańskiej. Zaraz potem uwolniono więźniów żandarmerii i ruszył żołnierski pochód przez miasto. Dołączyli do niego... chorzy ze szpitalnych baraków przy ul. Dwernickiego, którzy nagle ozdrowieli. Widząc, co się dzieje, komendant gen. Krause opuścił Bydgoszcz w... cywilnym przebraniu.

Była to już ostatnia wzmianka o zdarzeniach z listopada 1918 r. w Bydgoszczy, jaka ukazała się w miejscowej prasie. Nigdy już do nich nie wracano w rocznicowym kontekście.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

Razor

Razor E100S Power Core Czerwona

1 499,00 zł947,99 zł-37%
miejsce #2

Sencor

Sencor SCOOTER TWO 2021

2 548,75 zł1 999,00 zł-22%
miejsce #3

Sencor

Sencor SCOOTER ONE 2020

1 780,33 zł1 399,00 zł-21%
miejsce #4

Joyor

Joyor Y6-S Czarny Z Siedzeniem

3 750,00 zł3 320,00 zł-11%
miejsce #5

Motus

Motus Pro 10 2022

4 999,00 zł4 799,00 zł
miejsce #6

Motus

Motus Pro 10 Sport 2021

6 999,99 zł6 699,00 zł
Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Express Bydgoski
Dodaj ogłoszenie