Polski los i niemiecka niedola

Sławomir Łaniecki
Chrząstowo to wiekowa miejscowość, której historia pisana sięga co najmniej XIV wieku, a wykopaliska archeologiczne potwierdzają, że człowiek mieszkał tu już blisko 3000 lat temu.

Chrząstowo to wiekowa miejscowość, której historia pisana sięga co najmniej XIV wieku, a wykopaliska archeologiczne potwierdzają, że człowiek mieszkał tu już blisko 3000 lat temu.

<!** Image 2 align=right alt="Image 48254" sub="Za murem parku w Chrząstowie do dziś stoją budynki, w których kwaterowano potulickich więźniów">To stąd pochodziła zasłużona dla powiatu nakielskiego okresu staropolskiego rodzina Chrząstowskich. Na przełomie XIX i XX w. rodzina Gohlke i Gerstenberg stworzyła wzorcowe gospodarstwo rolne, które do dzisiaj znane jest z uprawy wysokogatunkowych produktów.

Więźniowie okupanta

Jednakże w połowie ubiegłego wieku zmarło tutaj z przepracowania i głodu co najmniej kilkanaście osób narodowości polskiej i niemieckiej. Liczba ta i tak jest mniejsza, niż w przypadku innych podobnych gospodarstw rolnych z tego okresu.

<!** reklama left>W czasach okupacji niemieckiej na chrząstowskim folwarku w sezonie robót polowych pracowało co najmniej kilkudziesięciu Polaków, głównie dzieci, kobiet i starców, których więziono w niemieckim obozie w Potulicach. Ich liczba wahała się w granicach 60-100 osób, gdyż tyle mogły pomieścić stojące do dziś nad chrząstowskim stawem dawne baraki robotników sezonowych. Wszyscy leżeli na podłogach z desek wyściełanych słomą, trzymając przy sobie niewielki podręczny dobytek. Sezon prac polowych rozpoczynał się w marcu, a kończył w październiku. Robotnicy pracowali w polu, przy trzodzie chlewnej, bydle, do gorzelni w Kosowie transportowali ziemniaki, a do nakielskiej cukrowni - buraki. Po zakończeniu prac polowych wszyscy na zimę wracali do potulickiego obozu, gdzie warunki egzystencji były równie złe.

W latach 1945-1949 w Chrząstowie pracowali przetrzymywani przez Polaków w tym samym obozie w Potulicach Niemcy, zanim przetransportowano ich za Odrę. Wykonywali podobne prace jak wcześniej Polacy, chociaż - biorąc pod uwagę powojenny kryzys - przyszło im żyć w jeszcze gorszych warunkach.

Powojenny głód

Sami wypiekali chleb, dzięki przychylności niektórych Polaków czasami otrzymywali mleko lub inne produkty żywnościowe. Na ogół jednak panował głód. Podobny folwark, w którym pracowali potuliccy więźniowie, znajdował się także w nieodległej Trzeciewnicy. I tam zachowały się jeszcze niektóre budynki folwarczne. Dziś mało kto wie, iż o ile Chrząstowo od 1950 r. funkcjonowało już tylko jako Państwowe Gospodarstwo Rolne, to w Trzeciewnicy na terenie folwarku utworzono Ośrodek Pracy dla Więźniów Młodocianych, którzy do obozu trafiali głównie z przyczyn politycznych.

Autor jest dyrektorem Muzeum Ziemi Krajeńskiej w Nakle.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3