Czy warto sięgać po wiosenne nowalijki? Sprawdź, czy pierwsze warzywa są zdrowe i bezpieczne dla dzieci i kobiet w ciąży

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Jednym z najwcześniejszych wiosennych warzyw jest rzodkiewka.
Jednym z najwcześniejszych wiosennych warzyw jest rzodkiewka. Tomasz Bolt/Polska Press
Widok młodej rzodkiewki, szczypiorku czy sałaty po długiej zimie zachęca do kupna tych warzyw, więc często nie możemy się im oprzeć. Trzeba jednak wiedzieć, że nie mają one takich właściwości, jak w pełni sezonu. Co gorsza, nadmiar nowalijek może zaszkodzić. Wyjaśniamy, dlaczego warto jeść je z umiarem, kiedy i dlaczego mogą nie być bezpieczne, oraz jak dokonywać zdrowszych wyborów młodych warzyw w sklepie czy na straganie.

Wiosna to pora, w której warzywa jemy najchętniej. Spragnieni świeżej zieleniny chętnie kupujemy ogórki czy sałatę ze szklarni, często nie zastanawiając się nad tym, w jaki sposób zostały wyhodowane. Tymczasem o tej porze roku uprawa młodych roślin wymaga stosowania zwiększonych ilości nawozów sztucznych, których pozostałości są szkodliwe i łatwo przekształcają się w rakotwórcze związki. Czy warto więc jeść nowalijki?

Spis treści

Nowalijki, czyli pierwsze wiosenne warzywa

Nowalijki to warzywa, które ukazują się po raz pierwszy w roku. Są dostępne pod koniec zimy (nawet już w lutym) oraz wczesną wiosną – do czasu, gdy nie pojawią się w wersji gruntowej.

Do nowalijek należą m.in.:

  • rzodkiewki,
  • sałata,
  • ogórek,
  • szczypiorek,
  • cebula dymka,
  • natka pietruszki,
  • szpinak,
  • botwina,
  • pomidory,
  • marchewka,
  • kalarepa,
  • papryka,
  • bakłażan.

Właściwe nowalijki, czyli pierwsze warzywa gruntowe, pojawiają się dopiero w maju-czerwcu. Z powodu mniej intensywnej uprawy są bezpieczniejsze do spożycia, zwłaszcza przez alergików, dzieci, kobiety w ciąży czy karmiące.

Chociaż nowalijki są atrakcyjną odmianą po zimowej kuchni, zwykle bardziej cieszą oko niż podniebienie – nie mają bowiem takiego zapachu i smaku, co warzywa w pełni sezonu.

Mimo to warzywa ze szklarni i tak nierzadko mają lepsze walory niż te importowane z dalekich stron w stanie niedojrzałym i zwykle poddawane dojrzewaniu na miejscu. Nie należy się jednak spodziewać, że będą pełne witamin, a zwłaszcza witaminy C. Choć zapewniają już pewne ilości niezbędnych związków, na początku sezonu zwykle nie są one tak wysokie, jak w jego pełni.

Czy możliwe jest zatrucie nowalijkami?

Uprawa nowalijek w szklarniach wymaga intensywnego stosowania nawozów azotowych. Najwięcej pozostałości stosowanych związków jest obecne w zielonych częściach roślin, a więc m.in. w sałacie i szpinaku, a oprócz tego sporo wchłaniają korzenie i bulwy (m.in. rzodkiewka, kalarepka). Najmniej wchłaniają natomiast owoce, do których pod względem botanicznym należy m.in. pomidor, papryka czy bakłażan.

Pozostałości nawozów azotowych są niekorzystne dla zdrowia, ponieważ w warunkach beztlenowych, tj. w szczelnych opakowaniach foliowych z niegroźnych azotanów łatwo ulegają przekształceniu do azotynów. Tak zdarza się też podczas transportu warzyw przy podwyższonej temperaturze. Proces zachodzi ponadto w układzie pokarmowym pod wpływem kwasu solnego w żołądku oraz bakterii zawartych w ślinie i jelitach.

Przygotuj zdrowy, wiosenny posiłek dla całej rodziny!

miejsce #1

Excellent Houseware

Asj Commerce Naczynie Żaroodporne Do Zapiekania Z Pokrywą 5,1L ...

177,00 zł94,99 zł-46%
miejsce #2

Klausberg

Klausberg Blacha Do Pieczenia Pizzy (Kb7196)

22,52 zł12,50 zł-44%
miejsce #3

Zwieger

ZWIEGER Obsidian - tłuczek do ziemniaków plastikowy

92,33 zł55,68 zł-40%
miejsce #4

Berlinger Haus

Berlinger Haus Zestaw Noży 6El (Bh2611)

121,06 zł72,99 zł-40%
miejsce #5

Joseph Joseph

Joseph Joseph Unitool Uniwersalne Narzędzie Kuchenne Szare ...

75,00 zł48,37 zł-36%
miejsce #6

Joseph Joseph

Joseph Joseph 100 Collection (95031)

309,90 zł199,93 zł-35%
miejsce #7

WMF

WMF Profi Plus Trzepaczka Flexi 27 cm 1873006030

150,00 zł100,00 zł-33%
miejsce #8

Starke Pro

Starke Pro Tłuczek do mięsa 22cm ze stali nierdzewnej

69,00 zł46,00 zł-33%
miejsce #9

Berlinger Haus

Berlinger Haus ZESTAW NOŻY 6 ELE. BERLINGER HAUS i ROSE BH 2543

132,97 zł89,00 zł-33%
miejsce #10

Excellent Houseware

Excellent Houseware Stolnica bambusowa DOMOWE WYPIEKI 88087

97,52 zł66,17 zł-32%
miejsce #13

Ideale Szczypce Do Spaghetti Xl

34,90 zł31,41 zł-10%
miejsce #14

Stellar

Stellar Forma Prostokątna 33X23X6 James Martin (Stsjm59)

84,90 zł76,41 zł-10%
miejsce #15

Tescoma

Tescoma szczypce z widelcem space line 638043

37,11 zł35,90 zł
Materiały promocyjne partnera

Spożywanie azotanów z żywnością może mieć korzystne działanie na organizm, są one m.in. prekursorami tlenku azotu, który rozszerza naczynia krwionośne i ułatwia lepsze dotlenienie tkanek. W nadmiarze związki te mogą jednak podrażniać błony śluzowe w przewodzie pokarmowym, zaburzając wchłanianie składników odżywczych w jelicie cienkim, i przekształcać się we wspomniane azotyny. Te z kolei wchodzą w reakcję z aminokwasami, tworząc rakotwórcze nitrozaminy.

Same azotyny również są niebezpieczne dla zdrowia, ponieważ utleniają żelaza zawarte w hemoglobinie w czerwonych krwinkach, przez co stają się niezdolne do przenoszenia tlenu. Choroba ta nosi nazwę methemoglobinemii, a jej skutkiem jest niedotlenienie organizmu, objawiające się bladym lub sinym kolorem skóry (sinica, inaczej cyjanoza), czemu w zależności od nasilenia niedotlenienia towarzyszy uczucie zmęczenia, płytki oddech, zamęt w głowie, napady padaczkowe, utrata przytomności, zaburzenia pracy serca, a nawet śmierć. Im mniejszy organizm (np. dziecka), tym toksyczna dawka azotynów jest niższa.

Dlatego pierwsze warzywa w roku powinny być spożywane z umiarem, zwłaszcza w przypadku przewlekłych problemów zdrowotnych, a zwłaszcza dotyczących układu krwiotwórczego, pokarmowego i krążenia.

Zobacz także:

Nowalijki – jak wybierać warzywa ze szklarni?

Wybierając nowalijki warto unikać tych warzyw, które wykazują oznaki nadmiernego stosowania sztucznych nawozów (m.in. są nienaturalnie wyrośnięte) – oraz tych niezbyt świeże, bo w nich procesy przemian azotanów mogą już być zaawansowane.

Najlepiej szukać okazów, które:

  • są niezbyt duże lub średniej wielkości,
  • są twarde i jędrne na całej powierzchni,
  • mają gładką skórkę,
  • nie ma na nich ciemnych plam i przybarwień,
  • nie mają śladów pleśni,
  • mają niepożółkłe liście (np. rzodkiewki)
  • mają zdrowe łodygi (np. sałaty), czyli nie są one ciemne lub zgniłe,
  • mają naturalny zapach (brak zapachu nowalijek wskazuje na to, że będą niesmaczne).
Młody szczypiorek ze szklarni gromadzi niemal tyle azotanów co sałata czy buraki, czyli nowalijki najbardziej zasobne w pozostałości sztucznych nawo
Młody szczypiorek ze szklarni gromadzi niemal tyle azotanów co sałata czy buraki, czyli nowalijki najbardziej zasobne w pozostałości sztucznych nawozów. Couleur/pixabay.com

Czy nowalijki są bezpieczne dla dzieci i w ciąży?

Chociaż jedzenie świeżych warzyw zapewnia niewątpliwe korzyści zdrowotne, nowalijki najlepiej zastąpić warzywami mrożonymi oraz produktami importowanymi zwłaszcza w przypadku dzieci i kobiet w ciąży.

Świetnym źródłem witaminy C są wiosną kiełki różnych roślin, jednak osoby zagrożone ciężkimi konsekwencjami zatrucia pokarmowego (ciężarne, osoby starsze i najmłodsze, a także z zaburzeniami ze strony układu pokarmowego) zamiast kupować je w sklepie powinny wybierać te hodowane własnoręcznie w domu.

W tych i innych przypadkach nowalijek najlepiej nie jeść w nadmiernych ilościach. Dobrze też poznać ogólne sposoby na ograniczenie spożycia pozostałości nawozów sztucznych:

  • zrezygnować z rzodkiewek i sałaty, które gromadzą najwięcej azotanów (poza nimi do rekordzistów należą rabarbar i buraki),
  • wybierać warzywa będące botanicznymi owocami zamiast liści czy korzeni,
  • kupować warzywa o skórce, którą można obrać (np. ogórki, kalarepa, marchew),
  • odrywać zewnętrzne liście sałaty czy kapusty i wycinać głąb,
  • odcinać zgrubiałe końce marchewki,
  • nie owijać warzyw szczelnie w folię, unikać tych już zamkniętych bez tlenu, jak np. ogórki,
  • wybierać produkty w upraw ekologicznych.

Zobacz także:

Nowalijki cieszą oko, ale często brakuje im zapachu i smaku typowego dla warzyw gruntowych.
Nowalijki cieszą oko, ale często brakuje im zapachu i smaku typowego dla warzyw gruntowych. Anestiev/pixabay.com

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Ostrzał Kijowa. W trakcie operacji na sercu dziecka zabrakło prądu

Materiał oryginalny: Czy warto sięgać po wiosenne nowalijki? Sprawdź, czy pierwsze warzywa są zdrowe i bezpieczne dla dzieci i kobiet w ciąży - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na expressbydgoski.pl Express Bydgoski
Dodaj ogłoszenie