reklama

90 lat temu popłynęli po pierwszy olimpijski medal dla Bydgoszczy!

Andrzej Maciejewski, Regionalna Rada Olimpijska w Bydgoszczy
Czwórka ze sternikiem z Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego w 1928 roku
Czwórka ze sternikiem z Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego w 1928 roku FOT. Archiwum
Czwórka ze sternikiem Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego miała popłynąć w finale z Włochami, ale na prośbę komitetu regat olimpijskich w Amsterdamie zrezygnowali. Popłynęli ze Szwajcarami o miejsce w finale... I przegrali. A zdarzyło się to w 1928 roku.

90 lat temu, dokładnie 10 sierpnia, bydgoska osada w składzie Bernard Ormanowski, Leon Birkholz, Edmund Jankowski, Franciszek Bronikowski i sternik Bolesław Drewek, wywalczyła brązowy medal olimpijski.

Do Amsterdamu wyjechał także rezerwowy Maksymilian Kugler, bowiem jako jedyny z bydgoskich wioślarzy potrafił równie sprawnie wiosłować lewym i prawym wiosłem. Na igrzyska udali się także czterej członkowie BTW, którzy pojechali na własny koszt, jako pomocnicy osady. Byli to: Władysław Żewicki (długoletni sekretarz klubu, dyrektor Drukarni Bydgoskiej, który z olimpijskiego toru w Amsterdamie przysyłał codziennie obszerne relacje do Dziennika Bydgoskiego) oraz Stefan Jabłoniowski, Henryk Kaszubowski i Edmund Minge.

Łódź BTW została wysłana wcześniej pociągiem towarowym po opieką konwojenta Filipińskiego.

Trenerem bydgoskiej czwórki ze sternikiem był doskonały wioślarski fachowiec Manfred Goetz, sprowadzony do Bydgoszczy 25 stycznia 1928 roku z Bremy.

Regaty wioślarskie w Amsterdamie przeprowadzono na kanale Sloten. Nie był to jednak idealny obiekt do przeprowadzenia olimpijskich zawodów. Miał 35 metrów szerokości, co pozwalało na jednoczesny start najwyżej dwóch łodzi. Inną wadą toru było to, że z jednej strony był nieosłonięty groblą, co powodowało, że w przypadku bocznego wiatru na jednym torze tworzyła się silna fala.

Do rywalizacji oprócz polskiej osady zgłosiło się jeszcze 10 - z Anglii, Belgii, Japonii, Francji, Monako, Niemiec, USA, Szwajcarii, Węgier i Włoch. System rozgrywania zawodów przewidywał losowanie par. Zwycięzcy wchodzili do następnej serii, a pokonani losowali między sobą nowe pary, rozgrywając repesaż. Osady, który dwukrotnie przegrywały wyścigi odpadały. Rozgrywki odbywały się jedynie o pierwsze trzy miejsca w finale.

Bydgoska osada wygrała kolejno z: Japonią, Francją i Belgią. W rywalizacji pozostały tylko trzy osady. Ponieważ Polska odniosła w zawodach 3 zwycięstwa, natomiast Włochy i Szwajcaria po 2, to zgodnie z regulaminem Polacy otrzymali prawo do tzw. „row-over” („wolnego przejazdu”).

8 sierpnia 1928 roku w półfinale Włochy wygrały ze Szwajcarią, na których czekała już osada biało-czerwonych. 9 sierpnia miał być dniem odpoczynku przed wielkim finałem. Jednak rano zebrał się komitet regat, który skierował postulat do polskiej ekipy, by zgodzili się zrezygnować z miejsca w finale i rozegrali bieg o srebro ze Szwajcarami. Uzasadnieniem tego postulatu był „duch sportu” (???). Tym samym zmieniono uchwalony wcześniej regulamin zawodów.

Szef polskiej reprezentacji olimpijskiej, przedstawiciel PKOl. Jerzy Loth rycersko nie odmówił tej propozycji, stawiając jednak naszą czwórkę wioślarzy na z góry przegranej pozycji.

Nasi wioślarze dowiedzieli się o rywalizacji ze Szwajcarami dopiero na dwie godziny przed zaplanowanym startem. bieg wyznaczono na godz. 10.20, podczas gdy ich rywale przygotowywali się do tego wyścigu już od dnia poprzedniego. Nie będąc odpowiednio przygotowani, z poczuciem krzywdy przegrali te rywalizację. Uzyskali wynik 7:19,6; czas Szwajcarów 7:14,4.

W finale rozgrywanym 10 sierpnia osada Włoch wygrała zdecydowanie ze Szwajcarami, zdobywając olimpijskie złoto. Po tym wyścigu odbyła się dekoracja medalistów. Na maszty wciągnięto flagi włoską, szwajcarską i polską, a bydgoscy wioślarze otrzymali brązowe medale olimpijskie. Wieczorem tego dnia Polski Komitet Olimpijski zorganizował w Amsterdamie dla bydgoskiej osady specjalne przyjęcie, w którym uczestniczył m.in. Prezes PKOl. książę Kazimierz Lubomirski.

Powitanie powracających medalistów olimpijskich było niezwykle uroczyste. Bohaterowie igrzysk w Amsterdamie wrócili do Bydgoszczy 15 sierpnia pociągiem o godz. 14.30. Na dworcu głównym w Bydgoszczy witały ich organizacje sportowe i społeczne.

Gorące przemówienie wygłosił kierownik ośrodka olimpijskiego dr Stefan Siemiątkowski. Rozentuzjowany tłum przeniósł ich na ramionach do udekorowanego kwiatami samochodu, po czym z orkiestrą na czele wyruszono pochodem ulicami Dworcową, Śniadeckich, Gdańską, Jagiellońską i Bernardyńską do szałasu BTW, gdzie na maszt wciągnięto flagi narodową i olimpijską. Tam przemówił m.in. generał brygady Wiktor Thommee, który podkreślił podobieństwo ambicji i chęci zwycięstwa u sportowców i żołnierzy w obronie honoru i barw naszego kraju. Podziękowania wioślarzom za rozsławianie Polski złożył również wiceprezydent Bydgoszczy dr Chmielarski.

Bohaterowie igrzysk jeszcze przez wiele dni byli podejmowani przez władze oraz instytucje miejskie, w tym także przez Miejski Komitet Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. 2 grudnia 1928 roku wszyscy olimpijczycy z Amsterdamu zostali zaproszeni na Zamek Królewski w Warszawie na spotkanie z Prezydentem Ignacym Mościckim.

Sylwetki bydgoskich olimpijczyków z 1928 roku

Bernard Ormanowski (1907-1984)

Szlakowy olimpijskiej czwórki ze sternikiem. Urodził się 10 listopada 1907 roku w Lipinkach k. Świecia. W Bydgoszczy wraz z rodziną zamieszkał w listopadzie 1916 roku. Po ukończeniu szkoły powszechnej i gimnazjum humanistycznego służbę wojskową odbył we flocie rzecznej Marynarki Wojennej w Świeciu n/Wisłą i ukończył ją jako starszy marynarz. Po wojsku był kupcem i kierownikiem restauracji. Do Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego trafił w maju 1925 roku, któremu pozostał wierny do końca kariery zawodniczej. W barwach BTW zdobył 4 tytuły mistrza Polski: w ósemce w latach 1933, 1934, 1935 i w czwórce ze sternikiem w 1932 roku. Był także 4-krotnie wicemistrzem kraju. W 1933 roku startował w ME w Budapeszcie, gdzie polska ósemka odpadła w półfinale. Karierę zawodniczą zakończył w sierpniu 1945 roku podczas pierwszych powojennych MP, na bydgoskim torze, w których zdobył brązowy medal w wyścigu ósemek. Wojnę przeżył w Bydgoszczy jako kierowca. Po wojnie został trenerem w swoim macierzystym klubie. W latach 1959-1976 był trenerem w Kolejowym Klubie Wioślarskim, a jego najwybitniejszymi wychowankami byli olimpijczycy z dwójki bez sternika Jerzy Broniec i Alfons Ślusarski. Zmarł 7 grudnia 1984 roku w Bydgoszczy, pochowany na cmentarzu Serca Pana Jezusa.

Leon Birkholz (1904-1968)

Urodził się 7 lipca 1904 roku w Toninie, powiat Wyrzysk. Ukończył szkołę handlową. W lipcu 1921 roku rozpoczął pracę w Poznańskim Banku Ziemian w Bydgoszczy na stanowisku buchaltera, a później kasjera. Od 1927 roku do końca 1939 roku pracował w Komunalnej Kasie Oszczędności w Bydgoszczy. Za namową kolegów trafił do wioślarstwa trafił w 1924 roku, kiedy został członkiem Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego, w którym pozostał do końca kariery sportowej w 1935 roku. Po dwóch latach treningów, już w 1926 roku w czwórce ze sternikiem zdobył Mistrzostwo Polski oraz wygrał międzynarodowe zawody w Wolnym Mieście Gdańsk. W tym też roku na ME w Lucernie zdobył brązowy medal w czwórce ze sternikiem wraz z Franciszkiem Bronikowskim, Mieczysławem Figurskim, Franciszkiem Janikiem oraz sternikiem Franciszkiem Brzezińskim. Kolejny brązowy medal zdobył na ME, które w 1929 roku odbyły się na torze regatowym w Bydgoszczy. Wówczas jego partnerami w osadzie byli: Franciszek Bronikowski, Edmund Jankowski i Jerzy Braun. W ME startował jeszcze w ósemce latach 1931 w Paryżu i 1933 w Budapeszcie. Ponadto w barwach BTW był 4-krotnym mistrzem Polski: w czwórce ze sternikiem w 1926 roku, czwórce bez sternika w 1929 roku i w ósemce w latach 1933 i 1935. Był także 8-krotnym wicemistrzem kraju. W końcu sierpnia 1939 roku został zmobilizowany i otrzymał przydział do Ośrodka Zapasowego 15 Dywizji Piechoty. 30 września pod Lublinem został wzięty do niewoli i osadzony w obozie jenieckim w Radomiu. Z obozu został zwolniony i powrócił do Bydgoszczy. Od maja 1940 roku był zatrudniony w Browarze Bydgoskim jako kasjer. Po wojnie wrócił do pracy w bydgoskiej KKO, będąc w latach 1945-1947 jej wicedyrektorem. Jednak po odmowie wstąpienia do partii musiał opuścić zajmowane w KKO stanowisko. Na początku 1953 roku wyjechał w żoną do Szczecina, gdzie spadł na niego kolejny cios, gdyż władze oskarżyły panią Birkholz o działalność szpiegowską i oboje zostali aresztowani. Przejęto jego dobytek i gdy został wypuszczony na wolność był ubogim człowiekiem. Na początku 1954 roku znalazł się w Dusznikach Zdroju, gdzie otrzymał pracę w sanatorium „Szarotka” oraz w schronisku „Pod Muflonem” na zboczu Kuźnickiej Góry. Ukojenia szukał w Bogu. Był głęboko wierzący i nie wstydził się tego. Wiosną 1960 roku wstąpił do Zgromadzenia Najświętszych Serc Jezusa i Maryi oraz Wieczystej Adoracji Najświętszego Sakramentu. Zamieszkał w domu zakonnym w Sokółce koło Polanicy Zdroju, oddając się Bogu oraz potrzebującym. W roku 1961 złożył śluby czasowe, natomiast w 1964 roku śluby wieczyste. Jako zakonnik często jeździł po okolicy na motorze, rozwożąc paczki dla biednych oraz odwiedzając chorych. 9 marca 1968 roku uległ wypadkowi motocyklowemu w Polanicy Zdroju. Potrącił go samochód, a sprawca wypadku uciekł z miejsca zdarzenia. W wyniku doznanych obrażeń zmarł w szpitalu 6 kwietnia 1968 roku. Pochowany na cmentarzu kościelnym we wsi Stary Wielisław w Kotlinie Kłodzkiej.

Edmund Jankowski (1903-1939)

Urodził się 28 sierpnia 1903 roku we Wrockach k. Brodnicy. Ukończył szkołę powszechną w Toruniu i kontynuował naukę w bydgoskiej szkole technicznej. W 1925 roku ukończył 6-miesięczny kurs w Szkole Podchorążych Rezerwy Wojsk Łączności w Zegrzu koło Warszawy. W roku 1931 został mianowany podporucznikiem, a w 1936 roku porucznikiem rezerwy piechoty. Po ukończeniu służby wojskowej pracował kolejno: jako sekretarz techniczny, a następnie kierownik działu w Urzędzie Pocztowym w Bydgoszczy, w biurze technicznym Polskich Zakładów Siemens jako projektant, akwizytor i montażysta instalacji elektrycznych, a od maja 1932 roku, aż do końca sierpnia 1939 roku był dyrektorem fabryki i hurtowni rowerów, części rowerowych i maszyn do szycia przy ul. Dworcowej 41 w Bydgoszczy, której właścicielem był jego teść. Jego pasją życiową było wioślarstwo, które przez cały czas kariery sportowej uprawiał w Bydgoskim Towarzystwie Wioślarskim w latach 1925-1929. Był dwukrotnym mistrzem Polski w czwórce bez sternika w latach 1927 i 1929, wywalczył także trzy tytuły wicemistrza kraju. W swojej karierze zdobył też brązowy medal Mistrzostw Europy w 1929 roku w Bydgoszczy, w konkurencji czwórek bez sternika, wspólnie z Bronikowskim, Birkholzem i Braunem. Poza wioślarstwem był także łyżwiarzem, będąc jednocześnie kierownikiem sekcji sportów zimowych BTW. Był uczestnikiem kampanii wrześniowej 1939 roku. W stopniu porucznika rezerwy piechoty (łączność) wziął udział w bitwach: nad Bzurą, w Puszczy Kampinoskiej i obronie Warszawy. Nie chciał w oficerskim mundurze pójść do oflagu. Powrócił do Bydgoszczy. Poszukiwany za działalność w Polskim Związku Ziem Zachodnich zastał aresztowany przez Gestapo i 1 listopada 1939 roku rozstrzelany w „Dolinie Śmierci” pod Fordonem. Rozpoznany po ekshumacji, spoczywa na Cmentarzu Bohaterów na Wzgórzu Wolności.

Franciszek Bronikowski (1907-1964)

Urodził się 25 lutego 1907 roku w Bydgoszczy. Ukończył Szkołę Rzemiosł Artystycznych w Bydgoszczy specjalizując się w meblach stylowych. Do Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego przystąpił 1 marca 1925 roku i był wierny barwom klubowym przez całą karierę sportową. Był dwukrotnym mistrzem Polski: w czwórce ze sternikiem w 1926 roku i w czwórce bez sternika w 1929 roku oraz 4-krotnym wicemistrzem kraju. Zdobył wraz z kolegami dwa brązowe medale ME, w 1926 roku w Lucernie w czwórce ze sternikiem oraz w 1929 roku w Bydgoszczy w czwórce bez sternika. W 1930 roku odbył zasadniczą służbę wojskową w Pułku Lotnictwa Morskiego w Pucku i zakończył karierę zawodniczą. Poświęcił się głównie pracy w założonej z ojcem „Fabryce Mebli - Emil Bronikowski i Syn” w Bydgoszczy przy ul. Nakielskiej 135, której od 1937 roku stał się jej jedynym właścicielem. Zmobilizowany we wrześniu 1939 roku przebywał na lotnisku w Podlaskiej Fabryce Samolotów, a po jej zbombardowaniu brał udział w obronie Warszawy. W czasie okupacji w swej zajętej przez Niemców fabryce pełnił obowiązki doradcy. Wysiedlony w 1940 roku z własnego domu pracował przymusowo w Zakładach Amunicji w Łęgnowie, gdzie był kierownikiem działu stolarskiego. Po wojnie na krótko wrócił do swojej bydgoskiej fabryki, która w 1950 roku została przejęta przez zarząd państwowy i następnie włączona w skład nowo powstałej Bydgoskiej Fabryki Mebli. Wrócił także do wioślarstwa i w 1946 roku zdobył nawet złoty medal MP w dwójce ze sternikiem. Od 1950 roku działał społecznie jako trener i sędzia. W 1956 roku rodzina Bronikowskich przeprowadziła się do Milanówka pod Warszawą, gdzie aż do śmierci prowadził zakład stolarski z meblami stylowymi. Zmarł 1 grudnie 1964 roku w Milanówku, gdzie został pochowany.

Bolesław Drewek (1903-1972)

Urodził się 26 listopada 1903 roku w miejscowości Swornegacie k. Chojnic. Po ukończeniu 5 klasy szkoły powszechnej w Jelenczy w powiecie bytowskim podjął naukę w progimnazjum w Pelplinie. Następnie ukończył Gimnazjum Klasyczne w Bydgoszczy. Od 1 września 1920 roku do 30 września 1924 roku był zatrudniony jako praktykant w Banku N. Stadthagen w Bydgoszczy. W latach 1925-1930 był księgowym i kierownikiem działu w Drukarni Bydgoskiej, a następnie urzędnikiem Komunalnej Kasy Oszczędności w Bydgoszczy. Członkiem Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego został 1 maja 1924 roku. Początkowo startował jako wioślarz, a od 1928 roku jako sternik. Dwukrotny mistrz Polski w czwórce wyścigowej w 1925 roku oraz w czwórce bez sternika w 1927 roku. W kampanii wrześniowej walczył w szeregach 61 pułku piechoty, a po zakończeniu działań wojennych wrócił do pracę w Komunalnej Kasie Oszczędności jako kontroler ksiąg kasowych. W 1944 roku został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec w okolicach Karlsruhe. Do Bydgoszczy powrócił w listopadzie 1945 roku i ponownie został zatrudniony w KKO. W sierpniu 1946 roku przeniósł się do Gdańska Oliwy, gdzie pełnił funkcje kierownicze w Narodowym Banku Polskim, będąc najpierw głównym księgowym, potem zastępcą dyrektora i w końcu dyrektorem Banku. Nie tracił kontaktu z wioślarstwem. Posiadał uprawnienia sędziego międzynarodowego, a przez szereg lat był Prezesem Okręgowego Związku Towarzystw Wioślarskich w Gdańsku. Zmarł 10 listopada 1972 roku w Kudowie Zdroju. Pochowany został na cmentarzu komunalnym w Gdańsku Oliwie.

Andrzej Maciejewski
Regionalna Rada Olimpijska w Bydgoszczy

POLUB NASZ PROFIL NA FACEBOOKU

FLESZ: Elektryczne samoloty nadlatują.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3